Szlakiem Świętego Stanisława – Wawel i Skałka z przewodnikiem

zobacz też Ścieżkami Świętego Jana Pawła II

Święty Stanisław ze Szczepanowa, patron Polski i błogosławiony męczennik, poniósł śmierć 11 kwietnia 1079 roku z rąk króla Bolesława Śmiałego. Kanonizowany 8 września 1253 roku w Asyżu przez papieża Innocentego IV, stał się symbolem jedności Polski w czasach rozbicia dzielnicowego i trwałym orędownikiem narodu przez ponad 900 lat historii. Wycieczka śladami tego świętego to unikalna podróż przez najważniejsze miejsca jego kultu w Krakowie – zaplanuj ją jako część zwiedzania Krakowa z przewodnikiem.

Katedra Wawelska – konfesja i relikwie Świętego

Wędrówkę z przewodnikiem rozpoczynamy od Bazyliki archikatedralnej śś. Wacława i Stanisława – Katedry na Wawelu, konsekrowanej w 1364 roku. To tutaj mieści się konfesja Świętego Stanisława, w której przechowywane są relikwie patrona Polski. Obecną konfesję ufundował bp Marcin Szyszkowski w latach 1626–1629; barokowy relikwiarz wykonano ze sreber z zapisu testamentowego bpa Piotra Gembickiego. Ołtarz Świętego Stanisława jest jednym z najwybitniejszych dzieł wczesnobarokowej architektury sakralnej w Polsce i od stuleci pełni funkcję Ara Patriae – Ołtarza Ojczyzny. Przy tym ołtarzu przez wieki składano chorągwie i wota dziękczynne – po wiktorii grunwaldzkiej (1410 r.) i wiedeńskiej (1683 r.).

Schodząc z wawelskiego wzgórza, przewodnik pokaże kościół Świętego Bernarda ze Sieny, wzniesiony w XV wieku, zburzony przez Szwedów w czasie potopu (XVII w.), a następnie odbudowany w stylu barokowym.

Skałka – miejsce kaźni i Krypta Zasłużonych

Wędrując około 1 km wzdłuż Wisły, docieramy na Skałkę, gdzie wznosi się kościół śś. Michała Archanioła i Stanisława, prowadzony przez Ojców Paulinów. To tu tradycja umiejscawia tragiczną śmierć biskupa. Na terenie klasztornym podziwiamy barokową sadzawkę, do której – według tradycji – wrzucono ciało biskupa Stanisława; wewnątrz świątyni zachował się pień, na którym poniósł śmierć, i kamień skropiony jego krwią. Co roku w pierwszą niedzielę po 8 maja finiszuje tu procesja Świętego Stanisława, wyruszająca z Katedry Wawelskiej; jej centrum stanowi Ołtarz Trzech Tysiącleci, dzieło prof. Wincentego Kućmy.

Skałka to zarazem krypta zasłużonych – polska nekropolia narodowa otwarta w 1880 roku, druga po Wawelu. Spoczywają tu wybitni Polacy, m.in.:

• Stanisław Wyspiański – dramaturg i malarz, twórca „Wesela" (zm. 1907)
• Czesław Miłosz – poeta, noblista, laureat Nagrody Nobla z 1980 roku
• Jacek Malczewski – malarz symbolista (zm. 1929)
• Adam Asnyk – poeta pozytywizmu (zm. 1897)
• Karol Szymanowski – kompozytor, twórca „Harnasi" (zm. 1937)
• Henryk Siemiradzki – malarz akademicki, twórca Panoramy Racławickiej (zm. 1902)

Kazimierz – gotyckie kościoły i dawny rynek

Następnym punktem na trasie jest kościół śś. Katarzyny i Małgorzaty, wzniesiony dla Augustianów sprowadzonych przez Kazimierza Wielkiego ok. 1363 roku – jeden z czystszych przykładów gotyckiej architektury sakralnej Kazimierza. Nawa główna mierzy ponad 60 m długości, a do kościoła przylega imponujący gotycki krużganek.

Szlak kończymy na placu Wolnica – sercu dawnego królewskiego miasta Kazimierz, lokowanego przez Kazimierza Wielkiego w 1335 roku. Po stronie północno-wschodniej placu dominuje kościół Bożego Ciała, fundacja królewska z XIV wieku, prowadzony przez Kanoników Regularnych Laterańskich. Na środku placu stoi Ratusz z XVIII wieku – dziś siedziba Muzeum Etnograficznego.

 

Trasa szlaku – 5 przystanków krok po kroku

Wycieczka prowadzi w dół historycznego Krakowa – z Wawelu przez wzgórze zamkowe na Kazimierz. Oto kolejność przystanków:

1. Katedra Wawelska (Wawel) – konfesja i relikwie Świętego Stanisława; czas: ok. 40 min
2. Kościół Świętego Bernarda ze Sieny (ul. Bernardyńska) – barokowa perła u stóp Wawelu; czas: ok. 10 min
3. Kościół na Skałce (ul. Skałeczna 15) – miejsce kaźni, sadzawka i krypta zasłużonych; czas: ok. 45 min
4. Kościół śś. Katarzyny i Małgorzaty (ul. Augustiańska 7) – gotyk augustiański; czas: ok. 20 min
5. Plac Wolnica / kościół Bożego Ciała (Kazimierz) – dawny rynek i fundacja królewska; czas: ok. 20 min

Zestawienie obiektów na szlaku

Obiekt	Rok fundacji	Styl	Główna atrakcja
Katedra Wawelska	konse­kracja 1364	gotyk / barok	Konfesja i relikwie Świętego Stanisława
Kościół św. Bernarda ze Sieny	XV w.	barok	Zabytkowe wnętrze bernardyńskie
Kościół na Skałce (oo. Paulini)	XIV w.	barok	Sadzawka, relikty, krypta zasłużonych (od 1880)
Kościół śś. Katarzyny i Małgorzaty	ok. 1363	gotyk	Gotycki krużganek, nawa 60+ m
Kościół Bożego Ciała	XIV w.	gotyk	Fundacja Kazimierza Wielkiego (1335)

---

Często zadawane pytania o Szlak Świętego Stanisława

Czy można zwiedzać kościół na Skałce w Krakowie?

Tak, kościół śś. Michała Archanioła i Stanisława na Skałce jest otwarty dla zwiedzających. Wstęp do kościoła jest bezpłatny, natomiast zwiedzanie krypty zasłużonych Polaków wymaga opłaty (sprawdź aktualne godziny i ceny na stronie klasztoru Paulinów). Warto zarezerwować wizytę z licencjonowanym przewodnikiem, który wyjaśni historię miejsca kaźni biskupa Stanisława i opowie o pochowanych w krypcie artystach i pisarzach.

Kto jest pochowany w krypcie zasłużonych na Skałce w Krakowie?

W krypcie zasłużonych przy kościele na Skałce, otwartej w 1880 roku, spoczywają wybitni Polacy: poeta Adam Asnyk, malarz Henryk Siemiradzki, malarz Jacek Malczewski, dramaturg i malarz Stanisław Wyspiański, kompozytor Karol Szymanowski oraz noblista i poeta Czesław Miłosz. Skałka jest drugą – obok Wawelu – nekropolią narodową Krakowa.

Ile trwa wycieczka szlakiem Świętego Stanisława z przewodnikiem?

Wycieczka szlakiem Świętego Stanisława z licencjonowanym przewodnikiem trwa około 2,5–3 godzin. Trasa liczy około 2 km i obejmuje 5 obiektów: Katedrę Wawelską z konfesją, kościół Świętego Bernarda, kościół na Skałce z kryptą, kościół śś. Katarzyny i Małgorzaty oraz plac Wolnica z kościołem Bożego Ciała. Szczegółowy cennik wycieczek z przewodnikiem znajdziesz na stronie.

Kiedy odbywa się procesja Świętego Stanisława w Krakowie?

Procesja Świętego Stanisława odbywa się co roku w pierwszą niedzielę po 8 maja, w uroczystość patrona Polski. Relikwie Świętego wyruszają z Katedry Wawelskiej i procesjonalnie podążają na Skałkę – do miejsca, gdzie w 1079 roku został zamordowany biskup Stanisław ze Szczepanowa. Finał procesji odbywa się przy Ołtarzu Trzech Tysiącleci, dziele prof. Wincentego Kućmy.

Jaki zakon opiekuje się kościołem na Skałce w Krakowie?

Kościołem śś. Michała Archanioła i Stanisława na Skałce opiekują się Ojcowie Paulini – zakon sprowadzony do Krakowa w XIV wieku. To Paulini prowadzą klasztor na Skałce, organizują uroczystości ku czci Świętego Stanisława oraz sprawują opiekę nad kryptą zasłużonych Polaków. Klasztor na Skałce jest jedną z najważniejszych świętych przestrzeni Krakowa, odwiedzanych przez pielgrzymów z całego świata.

Zapraszam na wycieczkę szlakiem Świętego Stanisława – Przewodnik po Krakowie – Aneta Dziedzic-Lis